16.12.2012, 12:30
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
CUMHURİYET DÖNEMİ
Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923)
· TBMMnin açılması ile cumhuriyete dayalı bir devlet kurulmuş fakat ortamın müsait olmamasından dolayı kurulan sistemin adı açıkça söylenememiştir.
· İtilaf Devletlerinin İstanbulu boşaltması ile devlet merkezinin neresi olacağı sorunu ortaya çıkmış; 13 Ekim 1923de Ankaranın başkent ilan edilmesi ile bu sorun ortadan kalkmıştır.
· Ekim 1923de Meclis Başkanı Yardımcısı ve İçişleri Bakanı seçilmesi gerekiyor, fakat meclis bu seçim işinde anlaşma sağlayamıyordu.
· Meclisin çalışamaz hale gelmesi ise hükümet bunalımını oluşturdu. Bunun üzerine Ali Fethi Okyar hükümeti istifa etti (27 Ekim).
· Yeni hükümetin kurulması konusunda da problemler çıktı. Bu aksaklıklar meclis hükümeti sisteminden kaynaklanıyordu. Bu sisteme göre bakanlar, meclisten tek tek seçiliyordu.
· Mustafa Kemal, mecliste oluşan bunalımın rejimden kaynaklandığını ve bu bunalımın kabine sistemi ile aşılacağını belirterek cumhuriyetin ilan edilmesine karar verdi.
· Kabine sistemine göre meclis, Cumhurbaşkanını seçecek, Cumhurbaşkanı Başbakanı tayin edecek; Başbakan da meclisten uyumlu çalışabileceği kişileri Bakan olarak belirleyerek kabineyi kuracaktır.
· Mustafa Kemal, ilk Cumhurbaşkanı,
· İsmet İnönü ilk Başbakan,
· Ali Fethi Okyar ilk Meclis Başkanı oldu.
Cumhuriyetin İlanının Önemi:
1.Rejimin ve devletin adı belli oldu.
2.Devlet başkanlığı sorunu çözüldü.
3.Kabine sistemine geçildi.
4.1921 Anayasasında ilk önemli değişiklik yapıldı.
5.Daha uyumlu ve yürütmeyi aksatmayacak hükümetlerin oluşması için zemin hazırlandı.
6.Meclis başkanlığı ile hükümet başkanlığı birbirinden ayrıldı.
Not: Yasama ve yürütme görevlerinin TBMMnin açıldığı zaman TBMMye verilmesi cumhuriyet sisteminin oluşacağının habercisiydi.
CUMHURİYET DÖNEMİ
Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923)
· TBMMnin açılması ile cumhuriyete dayalı bir devlet kurulmuş fakat ortamın müsait olmamasından dolayı kurulan sistemin adı açıkça söylenememiştir.
· İtilaf Devletlerinin İstanbulu boşaltması ile devlet merkezinin neresi olacağı sorunu ortaya çıkmış; 13 Ekim 1923de Ankaranın başkent ilan edilmesi ile bu sorun ortadan kalkmıştır.
· Ekim 1923de Meclis Başkanı Yardımcısı ve İçişleri Bakanı seçilmesi gerekiyor, fakat meclis bu seçim işinde anlaşma sağlayamıyordu.
· Meclisin çalışamaz hale gelmesi ise hükümet bunalımını oluşturdu. Bunun üzerine Ali Fethi Okyar hükümeti istifa etti (27 Ekim).
· Yeni hükümetin kurulması konusunda da problemler çıktı. Bu aksaklıklar meclis hükümeti sisteminden kaynaklanıyordu. Bu sisteme göre bakanlar, meclisten tek tek seçiliyordu.
· Mustafa Kemal, mecliste oluşan bunalımın rejimden kaynaklandığını ve bu bunalımın kabine sistemi ile aşılacağını belirterek cumhuriyetin ilan edilmesine karar verdi.
· Kabine sistemine göre meclis, Cumhurbaşkanını seçecek, Cumhurbaşkanı Başbakanı tayin edecek; Başbakan da meclisten uyumlu çalışabileceği kişileri Bakan olarak belirleyerek kabineyi kuracaktır.
· Mustafa Kemal, ilk Cumhurbaşkanı,
· İsmet İnönü ilk Başbakan,
· Ali Fethi Okyar ilk Meclis Başkanı oldu.
Cumhuriyetin İlanının Önemi:
1.Rejimin ve devletin adı belli oldu.
2.Devlet başkanlığı sorunu çözüldü.
3.Kabine sistemine geçildi.
4.1921 Anayasasında ilk önemli değişiklik yapıldı.
5.Daha uyumlu ve yürütmeyi aksatmayacak hükümetlerin oluşması için zemin hazırlandı.
6.Meclis başkanlığı ile hükümet başkanlığı birbirinden ayrıldı.
Not: Yasama ve yürütme görevlerinin TBMMnin açıldığı zaman TBMMye verilmesi cumhuriyet sisteminin oluşacağının habercisiydi.