bu yazımda kuran`da geçen animistik olaylarla çocuklarda görülen animizm arasındaki benzerliğe dikkati çekecek ve bunların olası sebebinden bahsedeceğim inşallah.
animizm bazı yaşamayan canlıları yaşıyor olarak algılamak anlamına gelir. "piaget ana okulu çocuklarının taşların yaşadığına, ağaçların düşündüğüne inandıklarını belirtmektedir. bir çalışmada çocukların bütün doğanın kendilerinin yararı ya da cezalandırılmaları için var olduğuna inandıkları gözlenmiştir."
yukarıdaki tırnak içerisindeki ifadeden çıkaracağımız sonuç göstermektedir ki çocuklar doğuştan bu varlıkları canlıymışcasına algılamaktadır ve bu daha sonra büyük olasılıkla kültürel olarak bozulan bir anlayışa dönüşür bu canlılık. zaten "canlı nedir?" sorusu da kendisi içerisinde felsefi bir sorudur ancak kültürel bakıştan ziyade biyolojik olarak adeta bu varlıkların da canlı addedilmesi ve kuran`da allah`ı zikrettiği söylemesi ilginçtir. ilgili ayetler aşağıdaki ayetlerde de görülebilir. ancak alıntıladığım bölgedeki bütün doğanın çocukların yarar ya da cezalandırılmaları için olduğunu düşünmesi ayrıca kuran düşüncesiyle oldukça uyumlu bir düşüncedir. bilindiği gibi insan, islam karakteriyle doğar denilmektedir işte buradaki inanış da büyük ihtimalle buradan gelir ve kültürel olarak yaşayışların değişmesiyle de dünya haz içindir falan şeklinde anlayışa sahip olabilir insanlar. hatta belki günah sevap dengesi gibi şeyler bu durumu değiştirebilir kuran`da fasıkların(günahkarların) inanmayacağı söylenir.
bu yazıdan çıkarabileceğim sonuç çocuklardaki sembolik işlem(2-4 yaş) dönemindeki animizm ve diğer inanışlar oldukça yakındır ve bu insanların neden bir tanrı`ya inanması gerektiğinin aslında içgüdüsel sonucu denilebilir yani zihnimize kodlanmış ve olması mantıklı bulunan bir tanrı inancı var ve biz bu tanrı inancını seçip seçmeme hakkına sahibiz.
en doğrusunu allah bilir.
aşağıdaki ayetler animizme örnektir.
22 18 - Görmedin mi, göklerdeki kimseler, yerdeki kimseler, güneş, ay ve yıldızlar, dağlar, ağaçlar, bütün hayvanlar ve insanlardan birçoğu hep Allah`a secde ediyor. Birçoğunun üzerine de azab hak olmuştur. Allah kimi hor ve hakir kılarsa artık ona ikram edecek yoktur. Şüphesiz Allah dilediği şeyi yapar.
Biz onu(n hükmünü) hemen Süleyman`a bildirmiştik; (zaten) herbirine hüküm ve ilim vermiştik. Davud`la beraber tesbih etsinler diye, dağları ve kuşları buyruk altına aldık. (Bütün bunları) yapan bizdik.
55:6 - Bitkiler ve ağaçlar secde etmektedirler.
psikolojiyle ilgili kaynak:eğitim psikolojisi, editör binnur yeşilyaprak
not:internet üzerinde animizmle ilgili çokça veri bulabilirsiniz. bu yazı aynı zamanda ateistlerin sorduğu ağaçlar nasıl allah`ı zikreder?, dağ nasıl allah`ı zikreder? gibi sorulara cevaptır.